12 czerwca 2026 r. uczniowie klasy 8b – Patryk Ł. i Michał M. wzięli udział w Gali Finałowej Projektu Edukacyjnego w Instytucie Pileckiego w Warszawie – Pamięć miejsca, miejsce pamięci.
Celem naszego projektu było poznanie losów 26 mieszkańców Małoniża gmina Łaszczów, powiat tomaszowski, województwo lubelskie, aresztowanych 13 listopada 1943 r. i wywiezionych na Rotundę w Zamościu.
Praca nad projektem trwała około pół roku. Naszym zadaniem było dotarcie do różnych źródeł informacji poprzez wywiady ze świadkami historii, a także kwerendzie archiwalnej. W trakcie naszych poszukiwań sięgnęliśmy do różnych źródeł historycznych; opracowań naukowych, ksiąg metrykalnych, dokumentów archiwalnych. W wyniku pracy nad projektem powstała prezentacja multimedialna, film, opracowanie historyczne. Zaprojektowaliśmy również koszulki, plakaty, zakładki do książek, magnesy i pieczęć okolicznościową.
Prezentacja dorobku odbyła się w formie targów projektowych. Swoje osiągnięcia prezentowały 39 zespoły z całej Polski (170 uczestników). W trakcie targów każdy zespół prowadził rozmowy z ekspertami Instytutu Pileckiego, dzięki czemu nasza praca została ukierunkowana do dalszych działań. W związku z tym planujemy zasięgnąć opinii IPN, w celu dalszego zbadania dokumentacji historycznej związanej z miejscem śmierci i pochówku aresztowanych mieszkańców Małoniża.
W czasie targów mieliśmy możliwość zapoznać się z bardzo ciekawymi projektami, poznaliśmy wielu pasjonatów historii, podzieliliśmy się refleksjami. Było to dla nas nowe i zarazem wyjątkowe doświadczenie. Nagrodą dla uczestników projektu była również możliwość zwiedzania Pałacu Prezydenckiego.
Gościem honorowym gali finałowej był Andrzej Poczobut. W pamięć zapadły nam jego słowa: Ci ludzie, którzy przeszli doświadczenie walki z obydwoma totalitaryzmami, już nie mogą opowiedzieć swojej historii. Została po nich pamięć. I właśnie dlatego, żeby pamiętano o nas, my powinniśmy pamiętać o tych, którzy byli przed nami… Wierzę, że te miejsca pamięci będą ważne nie tylko dla was, ale też dla tych, którym tę historię opowiecie. Bardzo wam dziękuję za to, co robicie.
Warunkiem uczestnictwa w projekcie jest udostępnienie wypracowanych materiałów. Będziemy sukcesywnie to robić. Z czasem opracowanie udostępnione będzie m.in. w bibliotece szkolnej, bibliotece publicznej oraz społeczności Małoniża.
Dziękujemy osobom zaangażowanym za możliwość wyjazdu, wygodnego i bezpiecznego dotarcia na miejsce prezentacji oraz udostępnienie wydawnictw i materiałów promocyjnych.
Naszą pracę dedykujemy aresztowanym 13 listopada 1943 r. w Małoniżu, ofiarom i rodzinom pomordowanych,
byłym i obecnym mieszkańcom wsi,
śp. Panu Andrzejowi Tuckiemu – radnemu Gminy Łaszczów i sołtysowi Małoniża,
z którym już nie zdążyliśmy przeprowadzić wywiadu.
Opiekunem i osobą zaangażowaną w projekt jest Pani Urszula Janicka, pasjonat historii regionu i nauczyciel Naszego zespołu. Gratuluję przedsięwzięcia uczniom oraz opiekunowi za godne reprezentowanie Naszego środowiska na Gali Finałowej Projektu Edukacyjnego w Instytucie Pileckiego w Warszawie – Pamięć miejsca, miejsce pamięci. Dziekuję.
/-/ Aneta Tywoniuk-Małysz
dyrektor zespołu
